ابهام زدایی از کلمه ای بحث برانگیز در تورات

مقدمه

«عصا (سلطنت) از یهودا و شریعت گذاری از میان پاهایش جدا نخواهد شد تا وقتی שילה بیاید که همه امتها از او اطاعت خواهند کرد.» (بخشی از وصیت حضرت یعقوب، مندرج در کتاب آفرینش، باب ۴۹، فراز ۱۰)

در این نوشته قصد داریم یک احتمال را در رمزگشایی از کلمه مبهم שילה در فراز فوق الذکر از تورات بیان کنیم.

***

در نسخه های عبری موجود از عهد عتیق، نام یکی از پسران یهودا (فرزند حضرت یعقوب) שלה معرفی شده است. این کلمه در ترجمه های فارسی به شکل «شلاه»، «شله» و البته به شکل غلط «شالح» معادل نویسی شده است (حرف عبری ה در کلمه שלה معادل حرف “ه” است نه “ح”).

با توجه به عبری-آرامی بودن زبان بنی اسرائیل در عصر پیامبرانشان، مشخص است که زبان اصلی و اولیه مجموعه کتابهاب عهد عتیق، نه یونانی که عبری و آرامی بوده است. اما بنا به هر دلیلی، قدیمی ترین نسخه موجود و مشهور به کامل از اسفار عهد عتیق، نه نسخه عبری آن که ترجمه یونانی این مجموعه کتاب (اسفار) است؛ نسخه ای که به نسخه هفتادگانی (هفتاد مترجم، سبعینه) مشهور است.
ترجمه هفتادگانی عهد عتیق، تقریبا ۱۳۰۰ – ۱۲۰۰ سال از قدیمی ترین نسخه های عبری موجود از همین اسفار، قدیمی تر است.
ترجمه یونانی مذکور، حدود سه قرن قبل از میلاد مسیح صورت گرفته است (۲۳۰۰ سال پیش) و قدیمی ترین نسخه های عبری ناقص و البته نسخه های (مشهور به) کامل عهد عتیق به ترتیب متعلق به حدود ۱۱۰۰ و ۱۰۰۰ سال پیش هستند (نسخه های کمبریج و لنینگراد). به عبارت دیگر، نسخه یونانی، قبل از اسلام تدوین شده است و نسخه عبری، متعلق به چند قرن بعد از اسلام است.

همچنانکه گفته شد، در نسخه عبری زبان عهد عتیق (نسخه بعد از اسلام)، نام فرزند یهودا، به شکل שלה ثبت شده است. جالب است بدانیم که جستجو در نسخه یونانی (نسخه قبل از اسلام) عهد عتیق نشان می دهد که این اسم در نسخه مذکور به شکل Σηλωμ ثبت شده است. یعنی اگر نامی را که در نسخه یونانی ثبت شده با حروف عربی/فارسی بنویسیم، این نام به شکل «شِلوم» یا «سِلوم» ثبت شده است، نه شلاه!
نباید تصور شود که این نام، فقط یکی دو بار در عهد عتیق آمده است تا چنین تفاوتی را تصادفی و ناشی از اشتباه و سهو در نسخه نویسی و کتابت به حساب بیاوریم.
این نام به عنوان نام پسر یهودا حداقل در:
– باب ۳۸ کتاب آفرینش
– باب ۴۶ کتاب آفرینش
– باب ۲۶ کتاب اعداد
– باب ۲ کتاب تواریخ ۱
– و باب ۴ کتاب تواریخ ۱

در مجموع حداقل ۸ بار تکرار شده است و در همه این موارد، Σηλωμ (شلوم) و نه شلوه یا شلاه ثبت شده است. تنها استثناء، باب ۲۶ کتاب اعداد است که البته در این یک مورد هم این اسم نه شلاه که شلون (Σηλων) ثبت شده است. چنین تغییری نیز البته می تواند موید “م” بودن حرف آخر این اسم باشد. چرا که در عهد عتیق و در زبان عبری، گاهی چنین تغییر و تبدیلهایی بین حروف “م” و “ن” صورت می گیرد (مثلا اسم گرشون / گرشوم). البته در تبدیلهای بین زبانی نیز تبدیل حرف ن به م و بالعکس متداول است (مثلا “عمرام” در زبان عبری و “عمران” در زبان عربی).

به جز نام پسر یهودا، در نسخه عبری عهد عتیق، مکررا از شهری مقدس با نام שלה یاد شده است. آن چنانکه می بینید، حروف الفبای نام این شهر، عینا همان حروف الفبای نام پسر یهودا در نسخه های عبری عهد عتیق است. نام این شهر تنها به دلیل تفاوت با نام پسر یهودا در اعراب گذاری، در نسخه های عبری، «شیلوه» تلفظ می شود. (باید توجه داشت که علامت گذاری و اعراب گذاری در خط عبری، امری متاخر است و در زمان ثبت اولیه اسفار عهد عتیق ابداع نشده بوده و رایج نبوده است.)
جالب اینجا است که جستجو در نسخه یونانی و قدیمی تر عهد عتیق، نشان می دهد که در این نسخه نیز نام این شهر همچون نام پسر یهودا غالبا با یک حرف “م” در انتها و به شکل «شلوم/Σηλωμ» (مثل کتاب اول سموئیل، بابهای ۲، ۳ و ۴، کتاب اول پادشاهان، باب ۲ و کتاب اشعیاء، باب ۸ ) و در برخی موارد «شلو / Σηλω» (مثلا کتاب یوشع، باب ۱۰ و کتاب داوران، باب ۲۱) ثبت شده است.

اما اینکه اسم دقیق پسر یهودا و نام آن شهر چیست، چه اهمیتی دارد؟

اینکه اسم دقیق پسر یهودا «شلاه» است یا «شلوم» یا اسم دقیق آن شهر «شیلوه» است یا «شلوم»، به خودی خود اهمینی ندارد. اما وقتی توجه پیدا کنیم که کلمه שלה (نام پسر یهودا و نام آن شهر مقدس در نسخه عبری عهد عتیق) شبیه ترین کلمه به کلمه مبهم و بحث برانگیز שילה در وصیت نقل شده از یعقوب در تورات است این موضوع اهمیت می یابد. با توجه به ثلاثی بودن ریشه اکثر کلمات در زبان عبری (مثل زبان عربی) و صدادار بودن حرف “י”در کلمه שילה می توان گفت که دو کلمه שילה و שלה از یک ریشه هستند.

همچنانکه در ابتدای این نوشته آمد در باب ۴۹ کتاب آفرینش، از زبان حضرت یعقوب چنین می خوانیم:

«عصا (سلطنت) از یهودا و شریعت گذاری از میان پاهایش جدا نخواهد شد تا وقتی شیلوه (שילה) بیاید که همه امتها از او اطاعت خواهند کرد.» (کتاب آفرینش، باب ۴۹، فراز ۱۰)

شباهت و همریشگی کلمات שילה و שלה از یکسو و «شلوم» نوشته شدن هر دو کلمه در نسخه یونانی و متقدم تورات از سوی دیگر وقتی اهمیت دو چندان می یابد که توجه کنیم، کلمه شلوم از ریشه سه حرفی “ش.ل.م” است که معادل ریشه “س.ل.م” در زبان عربی است. ریشه ای که کلمه های “سلام” و “اسلام” نیز از آن هستند. قرینه ای در تایید ادعای کسانی که کلمه مبهم “شیلوه” را در وصیت حضرت یعقوب، به حضرت محمد و اسلام تفسیر می کنند.

در پایان متذکر می شوم که اسم فرزند یهودا و نام آن شهر مقدس، در نسخه موجود از دوره ماقبل اسلام، شلوم بوده و در نسخه های بعد از اسلام است که آن را به شکل شله یا شلاه می بینیم نه بالعکس. این نکته نیز می تواند به نفع همان تفسیر گفته شده تلقی شود.

منابع:

۱- LXX (نسخه هفتادگانی عهد عتیق)
۲- BHS (نسخه لنینگراد عهد عتیق)

به کانال تلگرامی بشارتها بپیوندید:

t.me/besharatha

1 دیدگاه در “ابهام زدایی از کلمه ای بحث برانگیز در تورات

  1. سلام
    در باب کافه فلسفه:
    یکی دو ماه بعد، فلسفه آنچنان با بحثهای سیاسی و جناح بندی و امثال اینها مخلوط می شود که کارایی اش را از دست می دهد. دوباره داستانهای ملالت بار سیاسی تکرار می شود؛ کافه اصلاح طلبها…کافه اصول گراها…انقلابیها…ضد انقلابها…حکومتیها… دولتیها…بالا شهریها….پایین شهریها…فمنیستها…روشنفکرها….خلاصه از کافه فلسفه فقط اسمی باقی می ماند. :))
    (برداشت بدبینانه http://www.armanha.tk/wp-content/plugins/smilies-themer/Yahoo2/big_smile.gif

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

:D :) :( :o :? 8) :lol: :P :wink: :-* =(( :-& @};- :-S >:) :x :(( :-x :| :-<