کتابهایی که در سال ۱۳۹۰ خواندم

در اینجا کتابهایی را که در سال ۱۳۹۰ خواندم یا کتابهایی را که مطالعه آنها در سال ۱۳۹۰ تمام شد ( کتابهایی که از قبل به صورت نیمه کاره برای سال ۱۳۹۰ باقی مانده بودند) فهرست کرده ام. کتابهایی که به صورتی گذرا یا به عنوان مرجع به آنها رجوع کردم، در این فهرست نیامده اند (مثلا دیوان هایی که از آنها شعری می خوانم یا کتابهایی که به اقتضای شغلم، روزانه صفحات یا فصل یا فصولی از آنها را می خوانم.) پس در این فهرست، صرفا کتابهایی آمده اند که تمام آنها را خوانده باشم.

***
۱- خرده جنایت های زناشوهری (نمایشنامه) / اریک امانوئل اشمیت / ترجمه شهلا حائری / نشر قطره
یادداشت: بعد از داستان کوتاه «موضوع موقت»، نوشته «جومپا لاهیری»، دومین داستانی است که آرزو کردم ای کاش می توانستم اقتباسی سینمایی از آن داشته باشم! البته پایان نمایشنامه با سلیقه ام جور در نیامد. ضمنا نمونه ای از داستانهایی است که در آنها اهمیت خاطره، خوب نشان داده می شود. موضوعی که برایم همیشه جذاب بوده است. مثل فیلمهای «درخشش ابدی…» یا «ممنتو».

۲- بهار ۶۳ (رمان کوتاه) / مجتبا پورمحسن / نشر چشمه
یادداشت: برای مردهای خیانتکار یا از نظر عرف و جامعه خیانتکار، می تواند کتاب محبوبی باشد. داستان خیانت مردی جوان، ساکن رشت، به همسرش و همزمان، خیانت او به معشوقه اش. مردی که به خاطر معشوقه اش از همسرش جدا می شود و ضمن رابطه با همان معشوقه با دختر دیگری دوست می شود. داستان از زبان خود مرد است، به نحوی که خواننده با او همذات پنداری می کند.

یک سئوال: نق نقوهایی که از سانسور و ممیزی می نالند، دیگر چه محتوایی می خواهند به خورد مخاطب بدهند که وزارت ارشاد به آنها مجوز نمی دهد؟ چه مرزهای دیگری وجود دارد که حضرات می خواهند از آن بگذرند و ارشاد اجازه نمی دهد؟

۳- شب های روشن (رمان کوتاه) / فیودور داستایفسکی / ترجمه سروش حبیبی / نشر ماهی
یادداشت: می توان گفت داستایوسکی، تقریبا همه داستانها و رمانهایش خواندنی و شاهکار است. معروف و غیرمعروف ندارد. کوتاه و بلند ندارد. «شب های روشن»، خیلی خیلی به من چسبید.

۴- شب ممکن (رمان کوتاه) / محمدحسن شهسواری / نشر چشمه
یادداشت: بعضی داستانهای منتشر شده توسط نشر چشمه را که می خوانم (و از این دست هم بینشان کم نیست) از فاصله زیادی که سبک زندگی شخصیتهای داستان با سبک زندگی امثال خودم دارند وحشت می کنم. چنین سبک زندگیهایی در این مملکت وجود دارد و چنین فاصله ای مرا به وحشت می اندازد.

بازیهای فرمی نویسنده جالب بود. شاید این بازیها با این شدت تازگی داشته باشند ولی نمی توان آنها را نوآوری دانست. نمونه های خفیف تری از این بازیها در رمانها و داستانهایی دیگر، سابقه دارند. نمونه دم دستی اش، رمان «من او»ی «رضا امیرخانی» است که سالها پیش نوشته شده و در آن، زاویه دید در طول رمان به طور مداوم عوض می شود.

ایضا فضای حاکم بر داستان، فضای مخ زنی، دختر بازی، قاپ زدن دوست دختر دیگران، قاپ زدن دوست پسر دیگران، رخت خواب رفتن با دوست دختر (به صورت تلویحی)، مشروبخواری، رابطه زن شوهردار با مردانی جز همسرش و … بود. شک ندارم فضای ممیزی حاکم بر ادبیات داستانی از نظر کیفی بسیار بازتر از ۶، ۷ سال پیش است و اگر حضرات از ممیزی می نالند نه به خاطر سختگیرتر شدن ارشاد، که به خاطر میل روزافزونشان به گذر از مرزهای اخلاقی جدیدتر است. بنابراین همان سئوال تکراری: نق نقوهایی که از سانسور و ممیزی می نالند، دیگر چه محتوایی می خواهند به خورد مخاطب بدهند که وزارت ارشاد به آنها مجوز نمی دهد؟ چه مرزهای دیگری وجود دارد که حضرات می خواهند از آن بگذرند و ارشاد اجازه نمی دهد؟

۵- بلقیس و عاشقانه های دیگر (مجموعه شعر) / نِزار قبانی / ترجمه موسی بیدج / نشر ثالث
یادداشت: به طور حتم هر مجموعه شعری را که از قبانی منتشر شده است یا منتشر شود خواهم خرید و خواهم خواند. در ابتدای کتاب، مصاحبه مفصلی با قبانی چاپ شده است در مورد شعرهای خودش و شعر معاصر عرب و… در فرازی از مصاحبه، قبانی تجلیل عجیبی از مقاومت در جنوب لبنان کرده است. چقدر جای قبانی خالی بود وقتی دو سال بعد از فوتش، جنوب لبنان آزاد شد و چقدر جایش در زمان جنگ ۳۳ روزه خالی بود. اگر بود اشعار نابی در رثای سیدحسن نصرالله و حزب الله لبنان می سرود.

شعر «برای گرم شدن جز عشق تو وسیله ای نیست»، بیشتر از سایر شعرهای مجموعه، زبان حالم بود.

۶- دوست بازیافته (رمان کوتاه) / فرد اولمن / ترجمه مهدی سحابی / نشر ماهی
یادداشت:در مورد دوستی صمیمانه دو نوجوان آلمانی که یکی از آنها یهودی است و با قدرت گرفتن هیتلر در سال ۱۹۳۲، دوستی آنها دستخوش حوادثی می شود… داستان از زبان شخصیت یهودی داستان روایت می شود. گویا نویسنده داستان، نقاش معروفی است. کتاب، مقدمه ای از آرتور کوستلر نیز داشت.

۷- پاریس – تهران، سینمای عباس کیارستمی / دیالوگ مازیار اسلامی – مراد فرهادپور / فرهنگ صبا
یادداشت: شروع مطالعه این کتاب مدتها پیش بود و نیمه کاره رهایش کرده بودم.
دیالوگ اسلامی و فرهادپور، از معنایی که در نظر اول از واژه «دیالوگ» به ذهن مخاطب می رسد کمی دور بود. یعنی هیچ یک از دو نفر، دیگری را به چالش نمی کشید یا حرف او را نقد نمی کرد، بلکه  این دو، صرفا در تایید حرف یکدیگر، سخن می رانند. اشکال کتاب هم در این بود که معلوم نبود این دو در چه جایگاه و موضعی قرار دارند. زمانی چپ بودند و زمانی لیبرال و راست. در جایی شیفته مدرنیته بودند و در جایی منتقد مدرنیته. در جایی منتقد «ایدئولوژی» بودند و در جایی خودشان را می شد به ایدئولوژی زدگی متهم کرد. ظاهرا فقط برایشان مهم بود که کیارستمی را بکوبند و اینکه از چه جایگاهی باشد، مهم نبود.
ضمنا فرازهایی از دیالوگ این دو به فهم اجمالی روانکاوی لکان کمک می کرد.

۸- نوای اسرار آمیز (نمایشنامه) / اریک امانوئل اشمیت / ترجمه شهلا حائری / نشر قطره
یادداشت: خیلی خوب بود. باید هر چه از اشمیت منتشر شده و نخوانده ام را سر فرصت بخوانم.
یکی از ایده های اصلی و جذاب روانکاوی لکان که البته به نظرم حرف تازه ای نیست ولی مهم است و معلوم نیست لکان و شارحانش چرا اینقدر برای بیان آن زبان پیچیده ای به کار می برند این است که «انسان در رابطه با جنس مخالف در جستجوی چیزی است که وجود ندارد». نتیجه اینکه مرگ عشق در وصال و دوام آن در فراق است. نمایشنامه نوای اسرار آمیز را می توان صورت هنری همین ایده قلمداد کرد.

۹- و دستهایت بوی نور می دهند (مجموعه شعر) / مصطفی مستور / نشر مرکز
یادداشت: اولین مجموعه شعری است که از مستور داستان نویس منتشر می شود. رگه هایی از مضامین شعرها را در داستانهای کوتاه او می توان دید. مثلا بین شعرهای «بعد از ظهر» و «همه معشوقه های من» با داستان کوتاه «چند روایت معتبر درباره برزخ» می توان ارتباط برقرار کرد.

۱۰- در بندر آبی چشمانت (مجموعه شعر) / نزار قبانی / ترجمه احمد پوری / نشر چشمه

۱۱- عشق لرزه (نمایشنامه) / اریک امانوئل اشمیت / ترجمه شهلا حائری / نشر قطره
یادداشت: داستان نمایشنامه تا حدی شبیه داستان فیلم «خانم های جنگل بولونی» برسون بود.

۱۲- فردریک یا تئاتر بولوار / اریک امانوئل اشمیت / ترجمه شهلا حائری / نشر قطره
یادداشت: الهام گرفته از زندگی «فردریک لومتر»، بازیگر مشهور تئاتر فرانسوی در قرن ۱۹

۱۳- شهربانو (داستان بلند) / محمدحسن شهسواری / نشر چشمه
یادداشت: از کار قبلی نویسنده ضعیفتر بود.

۱۴- میهمان سرای دو دنیا (نمایشنامه) / اریک امانوئل اشمیت / ترجمه شهلا حائری / نشر قطره

۱۵- گزیده اشعار موسی بیدج / نشر تکا

۱۶- چایگان شیطان، جن و جادوگر در عالم / اصغر طاهر زاده / انتشارات لب المیزان

۱۷ – پدران و پسران (رمان) / ایوان تورگنیف / ترجمه مهری آهی / انتشارات ناهید

۱۸ – فیلسوفان یهودی و یک مساله بزرگ / غلامحسین ابراهیمی دینانی / انتشارات هرمس
یادداشت: مطالعه این کتاب را مدتی پیش شروع کرده بودم و نیمه کاره مانده بود.

۱۹- گلهای میخک و دو نمایشنامه دیگر / ریموند کارور و تس گالاگر / ترجمه اسدالله امرایی / نشر افراز
یادداشت: به همراه مقدمه ای خواندنی از یکی از اساتید و دوستان خانوادگی کارور. کلا هر وقت در مورد شخصیت و زندگی شخصی کارور چیزی خوانده ام به دلم نشسته است و با او هم ذات پنداری کرده ام!

۲۱- دور از کارخانه (نمایشنامه) / ژان پل ونزل / فهیمه رحیم نیا / نشر قطره
یادداشت: در کتاب نمایشنامه دیگری به نام دو چهره یک کارفرما نوشته لویی ولدز بود که آن را نخواندم.

۲۲- جزوه ۴۸ از سلسله جزوات علی یعقوبی / علی یعقوبی
توضیح: متن پیاده شده سخنرانی دنباله داری از علی یعقوبی در سال ۱۳۸۱. این جزوه را به قصد شناخت و سر در آوردن از چیزی که “جریان انحرافی” نامیده می شود خواندم. علی یعقوبی را یکی از رهبران معنوی به اصطلاح جریان انحرافی قلمداد می کنند.

۲۳ – جزوه ۴۹ از سلسله جزوات علی یعقوبی / علی یعقوبی
توضیح: متن پیاده شده سخنرانی دنباله داری از علی یعقوبی در سال ۱۳۸۱. این جزوه را به قصد شناخت و سر در آوردن از چیزی که “جریان انحرافی” نامیده می شود خواندم. علی یعقوبی را یکی از رهبران معنوی به اصطلاح جریان انحرافی قلمداد می کنند.

۲۴- حکمت صامت / اکبر جباری / ناشر: مولف
یادداشت: معرفی امام خمینی به عنوان یک عارف و حکیم اُنسی

۲۵- نمایشنامه مرغ دریایی / آنتون چخوف / ترجمه سروژ استپانیان / انتشارات توس
یادداشت: مندرج در جلد دوم از مجموعه نمایشنامه های چخوف (جلد هفتم مجموعه آثار)

۲۶- مردی که گورش گم شد (مجموعه داستان کوتاه) / حافظ خیاوی / نشر چشمه
یادداشت: مجموعه هفت داستان کوتاه که همگی به جز داستان آخر از زبان اول شخص روایت می شوند. به نظر می آید همه داستانها مربوط به بچه های یک محل هستند. چون در داستانها اسامی مشترکی دیده می شود. مثلا در دو سه داستان نام نانوای محله، میرزا امین است یا نام روحانی محله، ملا ابراهیم است. شخصیت اول چند تا از داستانها می تواند به طور مشترک، یک نفر باشد چون نام یکی از خواهران او در تمام این داستانها، رعنا است یا اینکه تک پسر است و … به طور کلی فضای حاکم بر داستانها فضایی سیاه و کثیف است. داستانها جامعه ای مذهبی را به تصویر می کشند که پر از بددهنی، خشونت، نامهربانی، تجاوز جنسی، لواط، زناکاری و… است.

۲۷- نمایشنامه دایی وانیا / آنتون چخوف / ترجمه سروژ استپانیان / انتشارات توس
یادداشت: مندرج در جلد دوم مجموعه نمایشنامه های چخوف (جلد هفتم مجموعه آثار)

۲۸- نمایشنامه سه خواهر / آنتون چخوف / ترجمه سروژ استپانیان / انتشارات توس
یادداشت: مندرج در جلد دوم مجموعه نمایشنامه های چخوف (جلد هفتم مجموعه آثار)

۲۹- نما به نما / استیون دی کاتز / ترجمه محمد گذرآبادی / انتشارات بنیاد سینمایی فارابی
یادداشت: مطالعه این کتاب را از سال ۱۳۸۴ در دوره آموزشی کانون سینماگران جوان شروع کرده بودم و در سالهای گذشته به صورگ گذرا فصلهای جدیدی از آن را می خواندم. در بهار ۱۳۹۰ چند فصل آخر کتاب را خواندم و مطالعه کتاب به پایان رسید.

۳۰- نمایشنامه باغ آلبالو / آنتون چخوف / ترجمه سروژ استپانیان / انتشارات توس
یادداشت: مندرج در جلد دوم مجموعه نمایشنامه های چخوف (جلد هفتم مجموعه آثار). نمایشنامه تک نفره و کوتاه “در مضار توتون” را هم به همراه همین نمایشنامه خواندم.

۳۱- طراحی صحنه در فیلم / ترنس سینت جان مارنر / ترجمه مهدی رحیمیان / انتشارات سروش
یادداشت: مشکل کتاب، به روز نبودن آن بود. چاپ اول کتاب سال ۱۳۶۷ بوده است.

۳۲- دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست دارد (داستان بلند) / شهرام رحیمیان / انتشارات نیلوفر
یادداشت: کتاب را به سفارش یکی از دوستان خواندم. این دوست می گفت اصغر فرهادی در مصاحبه ای گفته است یکی از آرزوهایش تبدیل این داستان به فیلم است.
داستان، مونولوگی از زبان “محسن نون”، معاون فرضی دکتر مصدق است که هم نسبت فامیلی با مصدق دارد و هم برای مصدق در ردیف دکتر فاطمی بوده است. او پس از کودتای ۲۸ مرداد بازداشت و مجبور به انجام مصاحبه ای علیه مصدق می شود. او تنها پس از آنکه تصور می کند همسرش را شکنجه و تهدید به تجاوز می کنند حاضر می شود این مصاحبه رادیویی را انجام دهد و بعد از آن در اثر انجام این مصاحبه، دچار احساس خیانت شدید به مصدق و پریشانی روان می شود…

۳۳- انجیل های من (داستان) / اریک امانوئل اشمیت / ترجمه قاسم صنعوی / نشر ثالث
یادداشت: با مقدمه ای از نویسنده. کتاب از دو بخش تشکیل شده. (به اصطلاح دو انجیل): اولی، «شب باغ زیتون» که شرح حال عیسی از زبان خودش است که در شب دستگیری اش صورت می گیرد. در این داستان به نوعی یهودا اسخریوطی تطهیر شده و مهم ترین حواری مسیح جلوه داده می شود. مشابه تصویری که در فیلم «آخرین وسوسه مسیح» از یهودا می بینیم.
دومی، «انجیل به روایت پیلاطس» است که از زبان پیلاطس است. شرح مجازات مسیح و پیگیری صدق و کذب شایعه رستاخیز مسیح پس از تدفینش و ظهور او بر برخی افراد توسط پیلاطس.

۳۴- قدرت پنهان در آمریکا / مایکل کالینز پایپر / ترجمه علیرضا عبادتی / انتشارات روایت فتح
یادداشت: ترجمه ای از کتاب «اورشلیم جدید» پاپیر. او کتاب دیگری به اسم قضاوت نهایی در مورد ترور کندی نوشته است که گویا به فارسی هم ترجمه شده.

۳۵- کودتای ۲۸ مرداد / عبدالله شهبازی / انتشارات روایت فتح
یادداشت: مجموعه مقاله. در یکی از مقاله ها شهبازی به فوبیای مظفر بقایی در تاریخ نگاری معاصر ایران اشاره کرده بود. فوبیایی که خودش بعد از انتخابات ۱۳۸۸ دچارش شد و نتیجه انتخابات را محصول برنامه ریزی باند مظفر بقایی دانست!!

۳۶- باغ وحش شیشه ای (نمایشنامه) / تنسی ویلیامز / ترجمه منوچهر خاکسار هرسینی / انتشارات افراز
یادداشت: به همراه زندگی نامه ویلیامز و نقدی بر نمایشنامه. ویلیامز همجنس گرا بوده است.

۳۷- نجواهای شبانه (داستان بلند) / ناتالیا گینزبورگ / ترجمه فریده لاشایی / نشر دیگر
یادداشت: با مقدمه ای خواندنی از آلیس فلون وایدر در مورد ناتالیا گینزبورگ

۳۸- شهر و خانه (داستان بلند) / ناتالیا گینزبورگ / ترجمه محسن ابراهیم / نشر هرمس
یادداشت: بسیار افسرده کننده. برای آنها که مثل خودم از افسرده شدن، لذتی مازوخیستی می برند، قابل توصیه است.

۳۹- مرشد و مارگریتا (رمان) / میخائیل بولگاکف / ترجمه عباس میلانی / فرهنگ نشر نو
یادداشت: از تصوری که از کتاب داشتم، پایین تر بود. می توان گفت کتابی شیطان گرایانه بود.

۴۰- پنجاه و سه ترانه عاشقانه (مجموعه شعر) / شمس لنگرودی / موسسه انتشاراتی آهنگ دیگر

۴۱- درباره عشق / گروه نویسندگان / ترجمه آرش نراقی / نشر نی
یادداشت: مجموعه ۶ مقاله از ۶ استاد و محقق ساکن آمریکا درباره عشق رومانتیک یا اروتیک میان انسانها با مقدمه ای قابل توجه از آرش نراقی.

۴۲- فضیلت های ناچیز / ناتالیا گینزبورگ / ترجمه محسن ابراهیم / انتشارات هرمس
یادداشت: عالی بود. با اینکه در شناسنامه کتاب، موضوع کتاب، «داستانهای ایتالیایی» معرفی شده است، مطالب مندرج در کتاب داستان نیستند. کتاب مجموعه ای است از ۱۱ مقاله و یادداشت خواندنی از گینزبورگ در موضوعات مختلف. متن کامل مقاله «سکوت» که مترجم «نجواهای شبانه» قسمتی از آن را در مقدمه کتاب آورده بود، در این کتاب آمده بود.

۴۳- خیابان سن مارتَن (مجموعه شعر) / روبر دسنوس / ترجمه سهراب کریمی / موسسه انتشاراتی روزنامه ایران
یادداشت: با مقدمه ای ۲۱ صفحه ای از مترجم در مورد زندگی و شعر دسنوس. متن فرانسوی شعرها نیز در کتاب آمده است.

۴۴- مولفه های فرهنگ مقاومت در لبنان / مسعود اسداللهی / پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات

۴۵- جهالت (رمان) / میلان کوندرا / ترجمه آرش حجازی / انتشارات کاروان
یادداشت: عالی بود. به خصوص فرازی از داستان که حالت مقاله پیدا کرده بود برای مطلب نوشتن در مورد دلتنگی و نوستالژی خوب بود.

۴۶- من مجردم، خانوم (مجموعه داستان کوتاه) / مرتضی کربلایی لو / انتشارات ققنوس
یادداشت: تقریبا تمام داستانهایش خوب بود.

۴۷- اسامه بن لادن / پیتر ال برگن / ترجمه عباسقلی غفاری فرد / انتشارات اطلاعات
یادداشت: تاریخ شفاهی زندگی بن لادن. تصویری که از بن لادن در این کتاب می بینیم تصویر بسیار متفاوتی است از تصویر رسانه ای شکل گرفته در اذهان عمومی.

۴۸- عشق سیال / زیگمونت باومن / ترجمه عرفان ثابتی / انتشارات ققنوس
یادداشت: باومن، جامعه شناس است. کتابش هم در مورد وضعیت سیال جامعه پست مدرن و عشق در چنین وضعیتی است.

۴۹- درباره عکاسی / سوزان سونتاگ / ترجمه مجید اخگر / نشر نظر

۵۰- هرگز از من مپرس / ناتالیا گینزبورگ / ترجمه آنتونیا شرکا / انتشارات منظومه خرد
یادداشت: مجموعه مقاله

۵۱-چنین گذشت بر من (داستان بلند) / ناتالیا گینزبورگ / ترجمه حسین افشار / نشر دیگر

۵۲- تونل (رمان) / ارنستو ساباتو / ترجمه مصطفی مفیدی / انتشارات نیلوفر

۵۳- حق السکوت (مجموعه شعر) / محمدمهدی سیار / انتشارات فصل پنجم

۵۴- یک روز قشنگ بارانی (مجموعه داستان کوتاه) / اریک امانوئل اشمیت / نشر قطره
یادداشت: بهترین داستان از ۵ داستان این مجموعه، داستان «اُدت معمولی» بود و بعد از آن داستان «تقلبی».

۵۵- به جهنم (مجموعه شعر) / غلامرضا طریقی / انتشارات فصل پنجم
یادداشت: قالب اشعار، غزل بود و عموما آنها، مایه طنز هم داشتند. بعضی از اشعار مضامین بسیار تند سیاسی داشتند.

۵۶- همواره عشق (صد شعر عاشقانه) / به کوشش علی رضا بدیع / انتشارات سپیده باوران
یادداشت: گلچینی متشکل از صد شعر عاشقانه از شاعران معاصر ایرانی و فارس زبان. قبلا قرار بود شعرهای این مجموعه، به انتخاب «علی محمد مودب» باشد که گویا چنین نشده است.

۵۷- عاشق (داستان بلند / رمان کوتاه؟) / مارگریت دوراس / ترجمه قاسم روبین / انتشارات نیلوفر
یادداشت: خوب است از دوراس باز هم بخوانم.

۵۸- نهج البلاغه / ترجمه علی شیروانی / دفتر نشر معارف
یادداشت: به لحاظ روانی، ترجمه خوبی بود.

۵۹- پرواز در ملکوت / سید احمد فهری زنجانی / نشر فیض کاشانی
یادداشت: شرح و تفسیر «آداب الصلوه» امام خمینی. کتابی دو جلدی است که هر دو جلد در یک مجلد با هم منتشر شده است.

۶۰- یک سرنوشت سه حرفی (مجموعه غزلیات) / نجمه زارع / نشر شانی
یادداشت: مجموعه تمام اشعار مرحوم «نجمه زارع». شاعر این غزلها در سال ۱۳۸۴، در سن ۲۳ سالگی در گذشته است. در اثر اشتباه پزشکی! گویا تزریق زیاد از حد داروی بیهوشی در بیمارستان. زارع، متولد کازرون و ساکن قم بوده است. آن طور که شنیده ام دختر پرمطالعه و باسوادی هم بوده است. محمد کاظم کاظمی، نقد خوبی بر یکی از غزلهای او دارد. (غزل «خبر به دورترین نقطه جهان برسد» که غزلی عالی است.)

۶۱- کارگردان آماده می شود / مرل ای شرایبمن / ترجمه محمد صدیقیان / نشر ساقی
یادداشت: بخشهایی از کتاب را که احساس کردم حرف جدیدی برایم ندارند و به دردم نمی خورند نخواندم.

۶۲- صحیفه سجادیه / ترجمه علی موسوی گرمارودی / نشر هرمس

1 دیدگاه در “کتابهایی که در سال ۱۳۹۰ خواندم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

:D :) :( :o :? 8) :lol: :P :wink: :-* =(( :-& @};- :-S >:) :x :(( :-x :| :-<