اصل فراموش شده ۵۹ قانون اساسی و پیشنهادی به دکتر احمدی نژاد برای مرحله دوم هدفمندیها

آرمانشهر: مطلبی که در ادامه آمده است، از وبلاگ «قارچ خطخطی» (خطخطی سابق) نقل می شود. دلیل بازنشر آن در اینجا هم جالب بودن پیشنهاد مطرح شده در آن است.

***
رییس جمهور و دولت دهم بنا دارند برای یکبار شر یارانه های بی هدف و سرازیر به جیب غیرمستحقان را از اقتصاد بردارند، اما مجلس مانند مرحله اول و بلکه تندتر و محکم تر، مقابل این اقدام اصلاحی ایستاده است. حقیر به دلیل تهیه یک ویژه نامه پرمحتوا در خصوص هدفمندی یارانه ها، به قطع می گویم که همان جبهه ای که در مرحله اول مقابل اقدام دولت ایستادگی می کرد و نظرات شاذ و کم بنیه خود را به نام “کارشناسی دلسوزانه” مطرح می نمود، امروز نیز مقابل مرحله دوم قد علم کرده است. با این تفاوت که تجربه مرحله اول را داراست، و نمی خواهد که این بار تلالو موفقیت دولت عدالتخواه، در چشم شهروندان جامعه ایرانی بدرخشد. البته یک تفاوت دیگر نیز وجود دارد، و آن تبدیل موضع “نظام” از بی طرفی و نظاره گری به  ایستادگی و چالش با دولت است. گفتنی است که منظورم از “نظام” در اینجا، اشخاص و جریاناتی است که خود را مالک الرقاب انقلاب و کشور دانسته و انگار قرار نیست در برابر کسی پاسخگو باشند. از جمله مهمترین مصادیق این “نظام”، سازمان صداوسیما و به ویژه واحد مرکزی خبر است.

مع الوصف و با وجود چوب لای چرخ گذاشتن مجلسیان، و بمبارد تبلیغاتی صداوسیمای دارابی، بهتر آن است که رییس جمهور از مسیر دیگری برای عملی شدن طرحش وارد شود.

در اندیشه سیاسی غرب و شرق، معروف است که هیچ چیز بالاتر از “رای مستقیم” نمی تواند “اراده ملی” را نمایان کند، به بیان دیگر “دموکراسی نمایندگی” یا باواسطه، بیش از آن که دموکراسی باشد، آریستوکراسی و اشرافیت سالاری است. تا به حال متفکرانی که دل در گرو به کرسی نشاندن نظر “عوام” (یا دموس) در برابر عقیده “خواص” (یا نخبگان و یا الیت) داشته اند، نقدهای کوبنده ای بر دموکراسی نمایندگی وارد آورده اند. جالب است که بدانید که قریب به اتفاق کشورهای سلطه گر و امپریالیست (اعم از سرمایه داری مانند آمریکا و یا سوسیالیستی مثل شوروی) در چنبره دموکراسی نمایندگی بوده اند. و این نکته راز ثبات سیاست های داخلی و خارجی آنان، علی رغم برگزاری انتخابات ها بوده است.

همچنین با رجوعی به تاریخ ایران و جهان، موارد متعددی از ایستادگی و سنگ اندازی برآمدگان از “دموکراسی باواسطه” در مقابل اقدامات انقلابی و اصلاحی طرفدران رای مستقیم مردم، مشاهده می شود که معروفترین آن در کشورمان، دعوای دکتر مصدق و مجلسین وقت است.

با این اوصاف پیشنهادم در اینجا، استفاده از ظرفیتی در قانون اساسی است که به هر دلیل تا کنون مغفول مانده است. در اصل ۵۹ قانون اساسی گفته شده:

“در مسایل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‏پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. در خواست مراجعه به آراء عمومی باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.”

گفتنی است اصل ۱۱۰ نیز، فرمان اجرای همه پرسی را از وظایف رهبر دانسته است. همچنین ایرادی عقلایی به اصل ۵۹ وارد است که در عمل نیز اعمال آن را بسیار سخت می کند و آن این است که تصویب آن مستلزم رای دوسوم کل نمایندگان مجلس است. بدیهی است که اگر قرار باشد دوسوم کل نمایندگان با مراجعه به آرای عمومی موافق باشند، به طریق اولی نصف حاضران در جلسه مجلس می توانند اصل موضوع را تصویب نمایند و دیگر کار به مراجعه به رای مستقیم نکشد. ولی با این حال، چنانچه نمایندگان از تقوای کافی بهره مند باشند، و کار “خلق” را به خود “خلق” وانهند، ممکن است علی رغم مخالفت نظری با مسئله ای بسیار مهم، تصمیم گیری نهایی را به رای عمومی واگذار کنند. و دیگر اینکه، در صورت همراهی و فشار افکار عمومی، نمایندگان ناچار از احاله امر مردم، به خود آنان شوند.

سوال مهمی که مطرح می شود این است که آیا اصل ۵۹ قانون اساسی، زاید و مهمل است؟ با چه توجیهی نویسندگان قانون اساسی به این نتیجه رسیده اند که ممکن است در موارد بسیار مهم، دموکراسی نمایندگی به نفع دموکراسی مستقیم، کنار گذاشته شود؟

و سوال دیگر این که بالاخره چقدر یک واقعه باید مهم باشد تا نوبت به اعمال این اصل برسد؟ آیا در این سی و اندی سال، یک واقعه مهم در حد آنچه اصل ۵۹ پیش بینی کرده، رخ نداده است تا نیازمند مراجعه به آرای مستقیم عمومی باشد؟

از نظر نویسنده، تا کنون موضوعات چندی بوده است که می توانسته در بوته آرای عمومی گذاشته شود، همچون دستیابی به چرخه سوخت هسته ای و هدفمندی یارانه ها.

به نظر می رسد که چنانچه رییس جمهور پس از سخنرانی روز چهارشنبه خود در مجلس، لایحه اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه ها را به “لایحه مراجعه به آرای عمومی برای اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه ها” تغییر دهد، مجلس و مخالفان در برابر یک دوراهی سرنوشت ساز قرار خواهند گرفت: یا تسلیم امر مردم به مردم و اعمال اصل ۵۹ را می پذیرند که آن وقت همه در یک مصاف روشن و عادلانه، می توانند ادله خود را طرح نموده و در نهایت نظر اکثریت ملت را دریابند. و یا در غیر این صورت، با زبان بی زبانی گفته اند که ذره ای اعتقاد به نظر مردم ندارند، هر چند که دائم بگویند بنویسند “نماینده مردم شریف کجا و کجا”.

به نقل از وبلاگ «قارچ خطخطی»

لینک مرتبط: تحلیل سخنرانی رئیس جمهوری در مجلس در جلسه هفتم از سلسله نشستهای تبیین گفتمان عدالت و پیشرفت، پنجشنبه، ساعت ۲ تا ۴ بعد از ظهر (از دوستان وبلاگنویس نیز درخواست می کنم به این سایت لینک بدهند تا در سرچ گوگل رتبه مناسبتری پیدا کند.)

9 دیدگاه در “اصل فراموش شده ۵۹ قانون اساسی و پیشنهادی به دکتر احمدی نژاد برای مرحله دوم هدفمندیها

  1. البته این اصل زیاد هم فراموش شده نیست . رئیس جمهور وقتی مجلس برای اجرای مرحله اول هدفمندی هم سنگ اندازی می کرد در مصاحبه تلویزیونی پیشنهاد همه پرسی داد که مقبول واقع نشد .

  2. سلام

    به نظرم دکتر تو صحبتهاش اشاره ای به این قضیه کرداما سربسته!
    دقیق جمله ش یادم نیست
    تو متن صحبتهاش میگردم و باز میگم بهتون!
    شاید اگر بازم برای هدفمندی سنگ اندازی کنن پیشنهاد همه پرسی رو بده اما کو وقت؟؟!!!
    :-S

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

:D :) :( :o :? 8) :lol: :P :wink: :-* =(( :-& @};- :-S >:) :x :(( :-x :| :-<